fiziologijata-na-prozevanjeto_image
Споделете со пријателите!

Теории за функцијата на зевањето
Прозевањето (на латински oscitatio) е општо прифатено човечко дејство, за кое се смета дека е нормален физиолошки рефлекс. Неговата функција и физиологија биле мистерија за лекарите во минатото. Од античко време, првичното мислење за прозевањето било дека тоа е предизвикано од дремливост и здодевност. Во 400 година п.н.е., Хипократ спекулира дека е поврзано со состојби на болест и дека ја стимулира нивната прогресија.

Прозевањето може да се дефинира како посебен вид циклус на дишење кој трае од 5 до 10 секунди.

Вклучува:

  • Бавно и многу длабоко вдишување со отворена уста, придружено со максимално ширење на гркланот. Длабокото вдишување при прозевање кога прозеваме може да се случи само преку уста;
  • Краток прекин на протокот на воздух во белите дробови, што е придружено со затворање на очите. Оваа фаза се нарекува краток период на апнеа или привремено сопирање на дишењето;
  • Пасивно или бучно издишување придружено со релаксација на сите мускули вклучени во прозевањето. Усната шуплина е затворена и гркланот се враќа во нормална позиција. На крајот на оваа фаза, луѓето споделуваат дека се чувствуваат олеснети и подобрување во нивната благосостојба.

Човек се прозева во просек 250,000 пати во текот на животот, или околу 3-4 пати на ден.

Теории за функцијата на зевањето

Долго време, прозевањето е цел на многу студии. Создадени се многу теории за неговата функција и механизмите што го предизвикуваат. Една од главните тези е дека тоа зависи од циркадијалниот ритам на телото.

„Поновите истражувања покажуваат дека прозевањето е во функција поврзана со ладење на мозокот!“

Често сретнувана идеја за функцијата на прозевање е дека ги регулира до одреден степен нивоата на кислород и јаглерод диоксид во крвта. Ова се побива со студија во која се манипулира со нивото на овие гасови без да се забележуваат промени во фреквенцијата на прозевањето. Понова хипотеза за функцијата на зевање е дека ја зголемува возбудата на телото. Оваа теорија е поткрепена со доказ дека зголемена фреквенција на прозевање се забележува пред важни настани што предизвикуваат вознемиреност и стрес. Набљдувањето дека прозевањето може да биде заразно или со други зборови предизвикано при гледање на друго лице кое се прозева, или само се размислување за тој рефлекс, ги натерало истражувачите да веруваат дека примарната цел на призевањето е да служи како средство за социјална комуникација, бидејќи делува како катализатор за пренесување на емпатични чувства или пораки на друго лице. Последната хипотеза не влијае на физиолошкиот механизам на прозевање и на фактот дека тоа често се јавува кога поединецот е во целосна изолација. Друга теорија на прозевање е дека неговата функција е поврзана со ладење на мозокот. Според неа, тоа е предизвикано од пораст на температурата на мозокот. Оваа идеја е потврдена со студии кои директно ја мерат температурата на мозокот пред и по прозевањето. Овие научници откриле значителен пораст на температурата на мозокот пред прозевање и пад на истата потоа.

Прочитајте:  Сеќавањето и мирисите

Неодамнешни истражувања покажаа дека проaзевањето има важни функции поврзани со терморегулацијата на мозокот, хипоксија на мозокот и аудитивниот систем. И покрај многуте теории за функцијата на зевање, останува интересна мистериозна акција. Некои од фактите докажани за прозевање вклучуваат:

  • Прозевањето е реакција на замор или поспаност;
  • Бебињата имаат способност да се прозеваат пред раѓањето;
  • Прозевањето е заразно во одреден смисол – кога едно лице ќе види друго да се прозева и тој почнува да се прозева;
  • Прозевањето во некоја смисла исполнува општествена функција што ја покажува емпатијата на луѓето.

Прозевање – начин за ладење на мозокот

Температурата на мозокот се определува со три варијабли: температура на проток на артериите, проток на крв и производство на метаболна топлина. Физиолошките механизми за ладење на мозокот вклучуваат промена во церебралната циркулација. До денес, опишани се два главни процеси со кои прозевањето прецизно влијае на церебралниот проток на крв, што доведува до ладење на мозокот.

Прво, прозевањето доведува до значителни промени во циркулацијата на крвта, вклучително и зголемување на отчукувањата на срцето и зголемување на крвниот притисок. Прозевањето е придружено со зголемување на протокот на крв во вратот, главата и лицето. Температурата на мозокот е постојано 0,2 ° C повисока од онаа на артериска крв. Како резултат на горенаведените процеси, прозевањето ја елиминира хипертермичката крв од мозокот и во исто време воведува поладна крв од белите дробови и екстремитетите. Второ, директната размена на топлина се одвива од длабокото вдишување на ладен воздух. Доказ дека прозевањето всушност ја намалува температурата на мозокот е дека кога челото се лади и се дише силно преку носот, што ја намалува температурата на мозокот, овој рефлекс не се забележува. Овие механизми, исто така, служат за зголемување на нивото на кислород во мозокот и поддршка на идејата дека прозевањето е предизвикано од хипоксија и хиперкапнија (зголемено ниво на јаглерод диоксид).

Регулација на прозевање

Денес, се верува дека прозевањето се регулира со хипоталамус-хипофиза и нивото на кортизол. Според наодите, покаченото ниво на кортизол предизвикува прозевање, а намалените нивоа го инхибираат.

Клиничка важност на прозевање

Фреквенцијата на прозевање е од клиничка важност, а прекумерното прозевање може да сигнализира различни патолошки состојби и болести, како што се:

  • Состојби што резултираат со прекумерна поспаност;
  • Преголема стимулација на н.вагус;
  • Болести на мозокот како што се тумор, епилепсија, мултиплекс склероза;
  • Проблеми со терморегулацијата на телото.

Прозевањето е нешто за кое ретко размислуваме, но тој всушност е важен физиолошки процес. Тоа е мистериозен рефлекс и останува да се направат многу истражувања за да се разјаснат неговите механизми и функција.


Споделете со пријателите!