Во ера кога здравството забрзано ја прифаќа дигиталната трансформација, искуството на пациентите повеќе не е само метрика, туку суштината според која се мери медицинската иновација. Разговаравме со д-р Зисис Козлакидис, раководител на лабораториските услуги и биобанкарството при Меѓународната агенција за истражување на ракот (IARC) на Светската здравствена организација, за начините на кои дигиталните алатки, дијагностиката и глобалните мрежи на податоци ја преобликуваат грижата за пациентите. Од биобанкарство и аналитика во реално време до правичен пристап до дигиталното здравство, д-р Козлакидис споделува увиди за тоа како технологијата може да ги зајакне пациентите, да ги подобри исходите и да изгради доверба во здравствените системи ширум светот.
СЗО активно ја поддржува дигитализацијата на здравството на глобално ниво. Од ваша перспектива, на кои начини дигиталните алатки во моментов најмногу го подобруваат искуството на пациентите?
Дигиталните алатки имаат големо влијание врз поедноставување на патеката на пристап до пациентите и овозможуваат побрз пристап до здравствена заштита, на пример преку телемедицина, дигитална тријажа и далечинско следење. Истовремено, огромната количина на податоци и здравствени записи што ги генерира здравството, доколку се направат интероперабилни, можат да се користат за обучување на алатки кои можат да донесуваат одлуки поддржани од вештачката интелигенција, со потенцијал значително да ја подобрат координацијата и персонализацијата на грижата за пациентите.
Биобанкарството и дијагностиката создаваат огромни количини податоци. Како можеме да се осигуриме дека овие податоци им служат на пациентите на правичен начин, во различни региони, нивоа на приходи и здравствени системи?
Обезбедувањето правична употреба на податоците од биобанкирањето и дијагностиката бара инвестиции во инфраструктура (како што е безбедноста на податоците), транспарентно управување и силни рамки за споделување податоци што ќе им овозможат и на помалку застапените региони да имаат корист од колективните научни сознанија. Доколку ова се надополни со градење капацитети и етички надзор на истражувањата, резултатите можат да се претворат во подобрени дијагностички и терапевтски решенија за многу поширока популација на пациенти.
Како што здравствените податоци сè повеќе стануваат дигитални, на кој начин организации како СЗО можат да помогнат во градење јавна доверба во безбедната и етичка употреба на личните медицински информации?
М
еѓународните организации можат да ја зајакнат јавната доверба преку промовирање јасни глобални стандарди за безбедност на податоците, транспарентност и отчетност, како и преку обезбедување граѓаните да разберат како нивните податоци се заштитени и користени. Ова треба да ја опфати и употребата на вештачка интелигенција, како и начинот на кој се следат и контролираат AI-иновaциите. Подеднакво важно е меѓународните организации да ги поддржат државите во воспоставување етички рамки за управување и директно вклучување на заедниците, така што граѓаните ќе се чувствуваат како партнери, а не како објекти, во дигиталниот здравствен екосистем.
Пандемијата со COVID-19 ја забрза дигиталната трансформација на здравството на глобално ниво. Кои трајни лекции ги забележавте што би можеле да го променат начинот на кој пациентите ќе комуницираат со здравствените системи во наредната деценија?
COVID-19 јасно покажа дека пациентите и пошироката јавност лесно ги прифаќаат дигиталните алатки кога тие се достапни, интуитивни и јасно поврзани со подобрување на грижата, правејќи ги виртуелните консултации, далечинското следење и дигиталното самоуправување дел од секојдневното здравство. Исто така, се нагласи потребата од отпорни и интероперабилни системи кои обезбедуваат континуитет на грижата за време на кризи, особено во кревки здравствени системи.
Сте работеле со професионалци од различни земји и институции. Каква улога гледате за глобалните партнерства во создавање пациент-центричен и дигитално поврзан здравствен екосистем?
Глобалните партнерства можат значително да го забрзаат напредокот преку усогласување на стандардите и овозможување пристап до заеднички дигитални инфраструктури и експертиза. Тие исто така создаваат канали за заедничка иновација, градење капацитети и создавање докази, поттикнувајќи по инклузивен дигитален здравствен екосистем во кој потребите и искуствата на пациентите го водат прекуграничното соработување. Сепак, прашањето за интелектуалната сопственост во однос на новите AI-базирани резултати мора да се адресира за овие партнерства и размената на податоци навистина да се забрзаат.
Што ве мотивира лично да продолжите да истражувате по линијата меѓу науката, технологијата и грижата за пациентите?
Ме води верувањето дека промислената и објаснива употреба на технологијата може да ги затвори јазовите во грижата и да им обезбеди навремен и квалитетен пристап до здравствена заштита на сите пациенти, а не само на оние со најмногу ресурси, како и да понуди досега невидени сознанија преку истражувањата.
Размислувајќи за AUTOMA+ 2025, кои развои во фармацевтската автоматизација, дигиталното здравство или пациент-центричните технологии ви се издвоија како најзначајни и кои клучни поенти или сознанија сметате дека ќе влијаат врз иднината на искуството на пациентите?
На AUTOMA+ 2025, највпечатливи беа развојните решенија што ја интегрираат автоматизацијата со интелигенција на податоци во реално време, како адаптивното производство и работните текови поддржани со вештачка интелигенција со клиничко влијание. Овие иновации носат јасна порака: иднината на здравствените истражувања и искуството на пациентите ќе биде дефинирана од беспрекорни, технологии водени според собрани податоци, кои ги предвидуваат потребите, ги намалуваат проблемите и ја зајакнуваат довербата меѓу пациентите, здравствените професионалци и системите.
