Ханта вирусот е потенцијално смртоносен вирус кој се шири преку контакт со глодари и предизвикува ретки заразни болести што можат да доведат до откажување на бубрезите или натрупување течност во белите дробови.
Сомнителна епидемија на инфекција со ханта вирус — патоген што предизвикува ретки и смртоносни болести — се појави на крузер кој моментално се наоѓа покрај западниот брег на Африка а до сега однесе три животи и зарази уште најмалку три лица.Првата жртва — холандски државјанин — починала на 11 април, иако во тој момент не можела да се утврди причината за смртта. Подоцна се разболела и неговата сопруга, која исто така починала, додека германски државјанин починал на бродот на 2 мај. Се верува дека хантавирусот заразил уште тројца патници на бродот, меѓу кои едно лице кое моментално е на интензивна нега во Јужна Африка. Еден случај на инфекција е лабораториски потврден, според Светската здравствена организација (СЗО).
Крузерот во центарот на епидемијата е MV Hondius, управуван од Oceanwide Expeditions; околу 150 патници сè уште се наоѓаат на бродот. Од понеделник наутро, компанијата соопшти дека досега инфекцијата со ханта вирус е потврдена само кај лицето кое се лекува во Јужна Африка и дека локалните здравствени власти го посетиле бродот, но сè уште не дозволиле патниците да го напуштат бродот или медицинска евакуација на двајца членови на екипажот кои се разболеле.
„Се прават подготовки за можна враќање на патниците во матичните држави а и следни чекори“, соопшти компанијата. „Oceanwide Expeditions” е во близок контакт со директно засегнатите лица и нивните семејства и обезбедува поддршка каде што е можно.“ Компанијата не одговорила веднаш на барањето за дополнителен коментар”.
Што е ханта вирус?
Ханта вирусите се семејство вируси кои првенствено се шират преку контакт со глодари, како стаорци и глувци, особено преку изложеност на нивната урина, измет и плунка, според американскиот Центар за контрола и превенција на болести (CDC). Најчесто, луѓето се инфицираат кога вдишуваат честички од измет или урина од глодари што се вознемирени или подигнати во воздухот.
Инфекцијата може да се пренесе и од човек на човек, според CDC; не е јасно дали тековната епидемија е пример за таков пренос. Единствениот вид хантавирус за кој е познато дека се пренесува меѓу луѓе е Andes вирусот, кој се јавува во Јужна Америка. Механизмот на пренос од човек на човек не е целосно разјаснет, вели вирусологот Картик Чандран од Albert Einstein College of Medicine, но обично бара близок контакт каков што имаат луѓе што живеат во исто домаќинство.
„Не е исклучително пренослив, како некој да кивне на другата страна од просторијата и да се заразите“, вели тој. „Но, ако сте постојано изложени на лице што е инфицирано, тоа значително ги зголемува шансите да се заразите.“
Вирусот има долг период на инкубација, што oстава сомнеж, иако не сигурно, дека патниците се заразиле пред бродот да исплови, додава тој.
„Аргентина е дел од ендемската зона за Andes ханта вирус и неколку други хантавируси. Andes особено е поврзан со тешка болест кај луѓето.“
Инфекциите најчесто се поврзуваат со два синдрома — ханта вирусен пулмонален синдром и хеморагична треска со бубрежен синдром.
Стапката на смртност кај ханта вирусниот пулмонален синдром изнесува 38 проценти. Симптомите обично се појавуваат една до осум недели по изложувањето на патогенот и можат да вклучуваат замор, треска и болки во мускулите, додека околу половина од заразените лица имаат и главоболки, вртоглавица, треска со морници, гадење, повраќање, дијареја и болки во стомакот. Во рок од четири до десет дена од појавата на првите симптоми, пациентите најчесто почнуваат да кашлаат и да чувствуваат недостаток на воздух додека белите дробови им се полнат со течност. Од оваа болест починала и Бетси Аракава, сопруга на покојниот актер Џин Хекман, во февруари 2025 година, соопштија властите во Ново Мексико минатата година.
Хеморагичната треска со бубрежен синдром, пак, има неколку различни форми, со стапка на смртност што варира од 1 до 15 проценти. Симптомите можат да вклучуваат силни главоболки, болки во грбот и стомакот, треска и морници, гадење и заматен вид. Како што болеста напредува, може да се појават нови симптоми, вклучувајќи низок крвен притисок, нарушен проток на крв, внатрешно крварење и акутно откажување на бубрезите.
Иако возраста може да има врска со развојот на тешка форма на болеста, Чандран вели дека има многу примери и на млади и здрави луѓе кои сериозно се разболеле. Генетските фактори веројатно играат улога во тоа како вирусот напредува кај различни лица, додава тој.
Раното дијагностицирање на болеста е тешко, особено поради сличноста на почетните симптоми со грип. И лекувањето е комплексно: не постои познат лек, иако лекот рибавирин покажал знаци на намалување на смртноста. Антивирусни терапии и други интервенции за поддршка, можат да помогнат во контролирање на симптомите, но најважна е превенцијата на инфекцијата.
Иако истражувачите идентификувале некои можни третмани, Чандран вели дека ресурсите потребни за нивен развој тешко се обезбедуваат, делумно поради реткоста на епидемиите со хантавирус. Според податоците на CDC, во САД биле пријавени само 890 случаи на ханта вирус помеѓу 1993 и 2023 година.
Во САД, ханта вирусот што предизвикува ханта вирусен пулмонален синдром најчесто го пренесува т.н. „deer mouse“ (еленски глушец), според CDC. Агенцијата препорачува ограничување на контактот со глодари во домот или во затворени простории за да се намали ризикот од болеста, како и носење заштитна опрема, како N95 маска и ракавици, доколку мора да се чисти по глодари.
