Негативните ефекти од високо процесирана храна се сè повеќе во фокусот на истражувачите.
Една неодамнешна студија покажа дека поголемата консумација на високо процесирана храна може да го влоши здравјето на мускулите.
Друга студија пак, покажува дека ваквата исхрана може да биде поврзана со послаби коски.
Исто така, најнови истражувања укажуваат дека поголеми количини високо процесирана храна може да влијаат на плодноста кај жените.
Влијанието на високо процесирана храна (кекси, грицки, чипс, помфрит, бонбони, салами) врз здравјето станува сè поголема загриженост. Вобичаени здравствени ризици поврзани со ваквата храна вклучуваат дебелина, кардиоваскуларни заболувања, дијабетес тип 2 и прерана смрт.Истражување од месец февруари, покажа дека високо процесираната храна може да биде подеднакво зависна како тутунските производи. Истражувачите забележуваат дека начинот на кој оваа храна брзо ослободува хемикалии во мозокот кои предизвикуваат „добро чувство“, може да доведе до зависност, што ги тера луѓето да консумираат повеќе.
Истражувањата покажуваат дека повисок внес на ваква храна е поврзан со ризици како срцеви заболувања, дебелина, дијабетес тип 2 и прерана смрт.
Иако овие ефекти се добро познати, нови студии ги испитуваат помалку познатите влијанија – како влошено здравје на мускулите и коските, како и проблеми со плодноста кај жените. Еве што треба да знаете.
Ултрапреработената храна може да го влоши здравјето на мускулите
Студија објавена во списанието Radiology, покажа дека исхрана богата со високо процесирана храна може да биде поврзана со поголемо натрупување масти во мускулите на бутовите а поголемата количина масти во мускулите може да го зголеми ризикот од остеоартритис на коленото.
„Во изминатите децении, паралелно со порастот на дебелината и остеоартритисот на коленото, употребата на природни состојки во нашата исхрана постепено се намалува и се заменува со индустриски преработена храна и пијалаци, со вештачки ароми, бои и хемиски изменети состојки, кои се класифицираат како високо преработена храна“, изјави водечкиот автор на студијата, д-р Зехра Акаја, истражувач и консултант во групата за клиничко и транслациско мускулоскелетно снимање на Универзитетот во Калифорнија, Сан Франциско, во соопштение за јавноста.
Истражувачкиот тим открил дека луѓето кои консумираат повеќе високо процесирана храна имаат зголемено натрупување на масти во мускулите, без разлика на нивниот калориски внес.
Покрај другите здравствени придобивки, намалувањето на внесот на високо процесираната храна може да помогне во зачувување на квалитетот на мускулите и да го намали товарот од остеоартритис на коленото.
Намалувањето на внесот може да помогне во зачувување на квалитетот на мускулите и да го намали ризикот од проблеми со колената.
Ултрапреработената храна го зголемува ризикот од фрактура на колк за 10,5%
Студија објавена во март, покажа дека луѓето кои консумираат повеќе високо процесирана храна имаат поголем ризик од фрактури на колкот и пониска минерална густина на коските.
Резултатите беа изразени кај возрасни од сите возрасти, вклучително и помлади лица под 65 години, како и кај оние со ниска телесна тежина.
„Нашата студиска група беше следена повеќе од 12 години и утврдивме дека високиот внес на високо преработена храна е поврзан со намалување на минералната густина на коските на повеќе места, вклучувајќи клучни делови од горниот дел на бедрената коска и лумбалниот дел на ’рбетот“, изјави д-р Лу Чи, коавтор на студијата и професор на Факултетот за јавно здравје и тропска медицина „Celia Scott Weatherhead“ при Универзитетот Тулејн, во соопштение за јавноста.
Истражувачите анализирале податоци од 160.000 учесници од UK Biobank. Учесниците во просек консумирале околу 8 порции високо процесирана храна дневно.
Тие откриле дека за секои дополнителни 3,7 порции високо процесирана храна, ризикот од фрактура на колк се зголемува за 10,5%.
„Зголемувањето од 10,5% на ризикот од фрактура на колк е значајно, особено ако се има предвид колку сериозни можат да бидат овие повреди за долгорочната подвижност и независност, особено кај постарите лица“, изјави Грејс Дероча, регистриран диететичар-нутриционист и национален портпарол на Академијата за исхрана и диететика, во претходно интервју за Healthline.
„Сепак, важно е ова да се толкува во контекст. Станува збор за опсервациско истражување, што значи дека покажува поврзаност, а не директна причинско-последична врска“, додаде таа.
Дероча нагласи дека овие резултати го потврдуваат трендот забележан во науката за исхрана: исхраната богата со високо процесирана храна најчесто е поврзана со полоши здравствени исходи.
„Од аспект на јавното здравје, ова е сигнал на кој треба да се обрне внимание — не нужно причина за паника, туку јасна причина да се стави акцент на подобрување на квалитетот на исхраната“, истакна таа.
Ултрапреработената храна може да ја намали плодноста кај жените за 60%
Неодамнешна студија објавена во списанието Nutrition and Health покажа дека жените кои консумираат помалку високо процесирана храна, имаат поголема веројатност за повисока плодност.
Оваа поврзаност останала присутна дури и откако истражувачите ги земале предвид факторите како возраст, телесна тежина и начин на живот.
Студијата анализирала податоци од 2.582 жени кои учествувале во Националното истражување за здравје и исхрана (NHANES) во САД. Ова истражување комбинира интервјуа, 24-часовни податоци за исхрана и лабораториски тестови за да обезбеди информации за исхраната, демографијата, здравствената состојба и биомаркерите.
Истражувачкиот тим утврдил јасни разлики во исхраната помеѓу жените кои пријавиле проблеми со неплодност и оние кои немале такви проблеми. Неплодноста била дефинирана како „неможност за забременување по 12 месеци редовен незаштитен сексуален однос“.
Жените со проблеми со неплодност консумирале повеќе високо процесирана храна, која сочинувала околу 31% од нивниот дневен внес. Тие, исто така, имале пониска усогласеност со медитеранската исхрана — здрав модел на исхрана богат со овошје, зеленчук, цели житарки и здрави масти.
„Повеќето информации што ги слушаме за високо процесираната храна се фокусираат на калориите и дебелината. Но, нашите резултати укажуваат на нешто потенцијално посложено — изгледа дека постои друг механизам, кој може да вклучува фактори надвор од калориите или телесната тежина, вклучувајќи изложеност на хемикалии кои веќе биле претпоставени во претходни истражувања“, изјави д-р Антеа Кристофору, доцент по кинезиологија на Универзитетот Мекмастер и главен автор на студијата.
Таа додаде дека дури и ако внесот на хранливи материи изгледа соодветен, поголемата консумација на високо процесирана храна значи и поголема изложеност на адитиви и хемикалии, не само на калории.
Медитеранската исхрана покажала позитивна поврзаност со плодноста. Сепак, овој ефект исчезнал кога во анализата била вклучена дебелината, што укажува дека придобивките може да произлегуваат од одржување на здрава телесна тежина и здрав метаболизам.
Резултатите од студијата можеби изгледаат умерени на индивидуално ниво, но во целосно прилагодени модели, поголемиот внес на високо преработена храна бил поврзан со околу 60% помала веројатност за плодност.
Важно е да се напомене дека овие резултати покажуваат поврзаност, а не директна причинско-последична врска. Сепак, ваква поврзаност може да има значајни последици на ниво на популација, особено поради широката употреба на високо процесирана храна.
„Ова укажува дека исхраната може да биде важен и мерлив фактор поврзан со способноста на жените да забременат. Едно е да се каже дека високо процесирана храна придонесува за зголемување на телесната тежина или кардиометаболни заболувања. Но ако таа влијае и на хормоналните патишта, тоа е многу поголем проблем — и нешто за кое луѓето не се доволно свесни“, истакна Кристофору.
Вообичаени здравствени ризици од високо процесирана храна
Постојат неколку добро утврдени ризици поврзани со консумирањето на високо процесирана храна.
Преглед од 2025 во списанието Nature, година покажа дека високо процесирана храна веројатно придонесува за епидемијата на дебелина. Истражувачите наведуваат дека постојат докази дека оваа храна поттикнува прејадување, со што се зголемува ризикот од дебелина.
„Ова го потврдува она што веќе го знаеме – дека високо процесирана храна има штетно влијание врз организмот“, изјави д-р Мир Али, баријатриски хирург и медицински директор на центар за хируршко слабеење, во претходно интервју за Healthline.
Студија од 2025 година покажала дека зголемениот внес на високо процесирана храна може да доведе до повисок ризик од предијабетес, особено кај помладите возрасни.
„Овие наоди укажуваат дека консумирањето високо процесирана храна, го зголемува ризикот од предијабетес и дијабетес тип 2 кај младите – и дека ограничувањето на оваа храна може да помогне во превенција на болести“, изјави Јипинг Ли, еден од авторите на студијата.
Студија објавена во JACC Journals покажала дека поголемата консумација на високо процесирана храна го зголемува ризикот од атеросклеротична кардиоваскуларна болест (ASCVD). Луѓето кои консумираат повеќе од 9 порции дневно имаат 67% поголем ризик од сериозни срцеви настани во споредба со оние кои консумираат само 1 порција.
Истражувачите исто така утврдиле дека ризикот се зголемува со секоја дополнителна порција. Секоја дополнителна дневна порција била поврзана со повеќе од 5% зголемен ризик од срцев удар, мозочен удар или смрт од овие состојби.
„Високо процесираната храна е поврзана со зголемен ризик од срцеви заболувања, и иако многу од овие производи изгледаат како практични оброци или ужини за во движење, нашите резултати укажуваат дека треба да се консумираат умерено“, изјави д-р Амиер Хајдар, кардиолог и главен автор на студијата.
Заклучок
Иако високо процесираната храна често е практична и лесно достапна, доказите сè повеќе покажуваат дека нејзиното прекумерно консумирање може да има сериозни последици – не само за тежината и срцето, туку и за мускулите, коските и плодноста.
Затоа, клучно е да се стремиме кон поквалитетна, помалку преработена исхрана.
Извор: https://www.healthline.com/health-news/ultraprocessed-foods-impact-muscle-bone-health-fertility
